مقدمه
شوک کاردیوژنیک یکی از کشندهترین فوریتهای قلبی–عروقی است که با کاهش شدید برونده قلبی و هیپوپرفیوژن پایدار ارگانها شناخته میشود. با وجود پیشرفتهای قابلتوجه در درمانهای دارویی و مکانیکی، مرگومیر این وضعیت همچنان بالا باقی مانده است. این مقاله خلاصهای علمی و ساختاریافته از مقاله مروری منتشرشده در The New England Journal of Medicine (2026) ارائه میدهد.
تعریف و معیارهای تشخیص شوک کاردیوژنیک
شوک کاردیوژنیک بهعنوان اختلال عملکرد حاد قلب تعریف میشود که منجر به کاهش پایدار پرفیوژن بافتی و نارسایی ارگانها میگردد.
معیارهای بالینی تشخیص
-
فشار خون سیستولیک کمتر از 90 میلیمتر جیوه به مدت بیش از 30 دقیقه
-
یا نیاز به اینوتروپها، وازوپرسورها یا حمایت مکانیکی برای حفظ SBP ≥ 90
-
وجود علائم هیپوپرفیوژن شامل:
-
اندامهای سرد
-
الیگوری
-
اختلال سطح هوشیاری
-
یافتههای پاراکلینیکی
-
افزایش لاکتات شریانی بهعنوان شاخص کلیدی پرفیوژن ناکافی
-
اکوکاردیوگرافی جهت تأیید اختلال عملکرد سیستولیک یا دیاستولیک قلب الزامی است
طبقهبندی شوک کاردیوژنیک بر اساس سیستم SCAI
سیستم Society for Cardiovascular Angiography and Interventions (SCAI) شدت شوک را به پنج مرحله تقسیم میکند:
مرحله A – در معرض خطر
-
بدون علائم شوک
-
لاکتات کمتر از 2 mmol/L
مرحله B – پیششوک
-
هیپوتانسیون نسبی یا تاکیکاردی
-
بدون شواهد هیپوپرفیوژن ارگانها
مرحله C – شوک کلاسیک
-
هیپوپرفیوژن آشکار
-
نیازمند مداخله فوری
-
لاکتات بیش از 2 mmol/L
مرحله D – شوک بدترشونده
-
وخامت بالینی علیرغم درمان اولیه
مرحله E – شوک شدید یا نهایی
-
کلاپس گردش خون
-
لاکتات بیش از 8 mmol/L
اپیدمیولوژی و علل شوک کاردیوژنیک
در گذشته، انفارکتوس حاد میوکارد شایعترین علت شوک کاردیوژنیک محسوب میشد، اما امروزه موارد غیرمرتبط با انفارکتوس مانند نارسایی قلبی حاد یا تشدید نارسایی قلبی مزمن سهم بیشتری دارند.
میزان مرگومیر
-
مرگومیر 30 روزه: 40 تا 50 درصد
-
شایعترین علل مرگ:
-
تداوم شوک
-
آریتمیهای کشنده
-
آسیب مغزی ناشی از آنوکسی
-
درمان دارویی شوک کاردیوژنیک
مایعات
در بیماران دارای هیپوولمی بدون احتقان ریوی، استفاده محتاطانه از محلولهای کریستالوئیدی توصیه میشود.
وازوپرسورها
-
نوراپینفرین داروی انتخابی برای حفظ فشار پرفیوژن
-
هدف درمانی: MAP بالاتر از 65 mm Hg
-
دوپامین بهدلیل افزایش خطر آریتمی توصیه نمیشود
اینوتروپها
-
دوبوتامین
-
میلرینون
-
لووسیمندان
شواهد قطعی مبنی بر برتری یک دارو در کاهش مرگومیر وجود ندارد.
حمایت مکانیکی گردش خون (MCS)
بالون پمپ داخلآئورتی (IABP)
استفاده روتین در شوک ناشی از انفارکتوس توصیه نمیشود؛ مطالعات سود بقایی نشان ندادهاند.
ECMO وِنوآرتریال
-
حمایت کامل قلب و ریه
-
مطالعه ECLS-SHOCK کاهش مرگومیر 30روزه را تأیید نکرد
پمپ Impella
-
مطالعه DanGer Shock کاهش مرگومیر 180روزه در بیماران منتخب STEMI
-
همراه با افزایش خطر خونریزی و ایسکمی اندامها
نقش سیستمهای مراقبتی تخصصی
درمان شوک کاردیوژنیک باید در مراکز فوقتخصصی با تیمهای چندرشتهای شوک انجام شود. حضور همزمان متخصص مراقبتهای ویژه، کاردیولوژی مداخلهای و جراحی قلب با بهبود پیامدهای بالینی ارتباط مستقیم دارد.
