آلرژی چیست؟
آلرژی یک واکنش افراطی و اشتباه از سوی سیستم ایمنی بدن نسبت به موادی است که معمولاً بیضرر هستند. این مواد که به آنها آلرژن (Allergen) گفته میشود، در افراد حساس باعث تحریک بیشازحد سیستم ایمنی میشوند.
—
مکانیزم بروز آلرژی
در اولین برخورد بدن با یک مادهی حساسیتزا، سیستم ایمنی پادتنهایی (آنتیبادیها) تولید میکند.
در برخوردهای بعدی، این پادتنها به آلرژن متصل شده و باعث آزاد شدن موادی مانند هیستامین در بدن میشوند.
هیستامین عامل اصلی بسیاری از علائم آلرژی است و موجب عطسه، خارش، تورم و التهاب در بافتها میشود.
—
علائم شایع آلرژی
علائم آلرژی میتواند از خفیف تا بسیار شدید (حتی شوک آنافیلاکسی) متفاوت باشد. شایعترین علائم عبارتاند از:
عطسه، آبریزش بینی و خارش بینی
قرمزی، خارش و آبریزش چشم
کهیر، خارش پوست یا اگزما
تورم در نواحی مختلف بدن مانند لبها، زبان یا صورت
خسخس سینه، سرفه یا تنگی نفس
در موارد شدید، واکنش آلرژیک میتواند به شوک آنافیلاکسی منجر شود. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و ممکن است باعث افت فشار خون، انسداد مجاری تنفسی و حتی مرگ شود.
—
مواد حساسیتزا (آلرژنها)
آلرژنها بسیار متنوعاند، اما میتوان آنها را در چند دسته کلی جای داد:
1. آلرژنهای استنشاقی (هوایی)
این مواد از طریق بینی یا دهان وارد بدن میشوند و شایعترین علت آلرژیهای تنفسی هستند:
گرده گیاهان: گرده درختان، علفها و گیاهان هرز (علت اصلی «تب یونجه»)
کنه گرد و غبار: موجودات میکروسکوپی که در گرد و غبار منازل زندگی میکنند
کپک و قارچ: هاگهای کپک در مکانهای مرطوب مانند حمام و زیرزمین در هوا پخش میشوند
شوره و مو حیوانات: پوستههای ریز پوست و موی حیوانات خانگی مانند سگ و گربه
سوسکها: بقایای بدن یا مدفوع سوسکها میتواند آلرژن قوی باشد
2. آلرژنهای غذایی
برخی مواد غذایی نیز در افراد حساس باعث واکنش آلرژیک میشوند. رایجترین آلرژنهای غذایی عبارتاند از:
شیر گاو (بهویژه در کودکان)
تخممرغ
بادامزمینی
آجیلهای درختی (مانند بادام، گردو، پسته)
ماهی (مثل قزلآلا و تن)
سختپوستان (میگو، خرچنگ)
گندم
سویا
—
رابطه آسم و آلرژی
بسیاری از افراد مبتلا به آسم آلرژیک هستند؛ یعنی حملات آسمی آنها با تماس با مواد آلرژن تحریک میشود.
گردهها، کپکها و گرد و غبار خانگی میتوانند موجب تنگی نفس، خسخس سینه و سرفه شوند. کنترل آلرژی در این افراد نقش مهمی در کاهش حملات آسم دارد.
—
درمان و کنترل آلرژی
برای کنترل آلرژی، رعایت چند نکته ضروری است:
دوری از مواد آلرژن (گرد و غبار، حیوانات خانگی، غذاهای محرک و…)
استفاده از داروهای ضدهیستامین با تجویز پزشک
در موارد شدید، استفاده از تزریق اپینفرین در صورت بروز شوک آنافیلاکسی
مراجعه به پزشک متخصص آلرژی برای شناسایی دقیق مواد حساسیتزا
—
جمعبندی
آلرژی و آسم هر دو از واکنشهای غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن هستند که در اثر تماس با مواد خاص بروز میکنند. شناخت علائم، پرهیز از مواد آلرژن و درمان بهموقع میتواند از بروز عوارض خطرناک مانند آنافیلاکسی جلوگیری کند.
با آگاهی و مراقبت، میتوان زندگی سالم و بدون آلرژی را تجربه کرد.
